- Współpraca z operatorem programu Czyste Powietrze jest obowiązkowa przy prefinansowaniu oraz przy najwyższym poziomie dofinansowania, a opcjonalna przy podwyższonym poziomie bez prefinansowania.
- Operatorami programu są gminy oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). Prywatna firma wykonawcza nie jest operatorem programu, chyba że formalnie pełni taką rolę w systemie programu.
- Prefinansowanie (dotacja z zaliczką) jest dostępne tylko na poziomie podwyższonym i najwyższym. Suma zaliczek nie może przekroczyć 35% maksymalnej kwoty dotacji.
- Od 20 lipca 2026 r. termin realizacji prac objętych zaliczką wynosi 180 dni (wcześniej 120 dni).
- Łukasz Ziemiański nie jest operatorem programu — pomaga przygotować się do wniosku i do współpracy z operatorem.
Kim jest operator programu
Operator to podmiot, który działa na rzecz wnioskodawców w systemie programu Czyste Powietrze: pomaga przygotować i złożyć wniosek, a w niektórych formach wsparcia jest jedyną drogą jego złożenia. Według informacji rządowych funkcję operatorów pełnią gminy oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). NFOŚiGW podawał w lipcu 2026 r., że operatorami jest ponad 1,4 tys. gmin, a z ich udziałem składanych jest około 44% nowych wniosków.
Operatorem nie jest ani wykonawca prac, ani doradca, ani firma sprzedająca pompy ciepła — chyba że formalnie pełni taką rolę w systemie programu. Jeśli ktoś przedstawia się jako „operator Czystego Powietrza”, warto zapytać, na jakiej podstawie, i sprawdzić to w gminie lub w WFOŚiGW.
Kiedy współpraca z operatorem jest obowiązkowa
| Sytuacja | Operator |
|---|---|
| Dotacja z prefinansowaniem (zaliczką) | obowiązkowy |
| Najwyższy poziom dofinansowania (do 100% kosztów kwalifikowanych) | obowiązkowy |
| Podwyższony poziom bez prefinansowania | opcjonalny |
Źródło: gov.pl, „Skorzystaj z programu Czyste Powietrze”, aktualizacja 16.09.2026 r.
Wynika to z dwóch zasad. Po pierwsze, sam tekst programu stanowi, że dotacja z prefinansowaniem jest dostępna wyłącznie w ramach usług świadczonych przez operatorów, a wniosek o nią składa się za pośrednictwem operatora. Po drugie, przy najwyższym poziomie dofinansowania współpraca z operatorem jest obowiązkowa niezależnie od tego, czy beneficjent korzysta z zaliczki.
Jak działa prefinansowanie
Prefinansowanie to forma dotacji, w której wojewódzki fundusz wypłaca część dotacji przed zakończeniem prac — jako zaliczkę na poczet umowy z wykonawcą. To ważne dla osób, które nie mają środków, żeby najpierw zapłacić za całą inwestycję i dopiero potem czekać na zwrot. Najważniejsze zasady:
- Dostępność: tylko na poziomie podwyższonym i najwyższym, tylko przez operatora.
- Umowa z wykonawcą przed wnioskiem: do wniosku dołącza się zawartą umowę (maksymalnie trzy umowy) z wykonawcą na realizację danego zakresu prac. NFOŚiGW udostępnia wzór takiej umowy; można użyć innej, jeśli zawiera postanowienia oznaczone we wzorze jako obowiązkowe.
- Wysokość zaliczki: w ramach jednej umowy z wykonawcą do 35% dotacji przypadającej na zakres tej umowy, a suma wszystkich zaliczek nie może przekroczyć 35% maksymalnej kwoty dotacji z wniosku.
- Wypłata zaliczki: po złożeniu dyspozycji wypłaty wraz z fakturą zaliczkową. Zaliczki nie wypłaca się, jeśli z umowy wynika, że prace zakończono przed złożeniem wniosku.
- Termin prac objętych zaliczką: od 20 lipca 2026 r. — 180 dni (wcześniej 120 dni).
- Rozliczenie: pozostała część dotacji jest wypłacana po wykonaniu prac, na podstawie wniosku o płatność — maksymalnie w trzech częściach.
Wykonawca, z którym podpisujesz umowę, musi działać na rynku usług budowlanych, remontowych lub montażowych co najmniej rok albo mieć doświadczenie w co najmniej 15 inwestycjach w programie. Wybór wykonawcy należy do beneficjenta i odbywa się na jego ryzyko — dlatego warto sprawdzić firmę przed podpisaniem umowy.
Inne formy wsparcia
Prefinansowanie to jedna z trzech form dofinansowania. Program przewiduje także zwykłą dotację (wypłacaną po wykonaniu prac) oraz dotację na częściową spłatę kapitału kredytu bankowego, o którą wnioskuje się w banku, który przystąpił do programu. Na realizację przedsięwzięcia przy dotacji i dotacji z prefinansowaniem jest do 24 miesięcy od złożenia wniosku, a przy dotacji na spłatę kredytu — do 18 miesięcy.
Rola doradcy a rola operatora
Nie jesteśmy operatorem programu Czyste Powietrze. Naszą rolą jest przeprowadzenie właściciela domu przez proces: wstępna kwalifikacja, analiza zakresu prac, pomoc w skompletowaniu dokumentów, sprawdzenie możliwości finansowania i realizacja przez firmę partnerską. Jeśli w Twojej sytuacji potrzebny jest operator — bo chcesz skorzystać z prefinansowania albo kwalifikujesz się do najwyższego poziomu — pomagamy przygotować się do tej współpracy, ale wniosek z prefinansowaniem składa się przez operatora.
Najprościej zacząć od bezpłatnej kwalifikacji: kilka pytań pozwala ocenić, na którym poziomie się mieścisz i czy w Twoim przypadku operator będzie obowiązkowy.
Wstępna kwalifikacja do programu Czyste Powietrze jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje. Sprawdzimy poziom dofinansowania, zakres prac i możliwość finansowania — zanim podejmiesz decyzję.
Pytania i odpowiedzi
Czy w programie Czyste Powietrze zawsze potrzebny jest operator?
Nie. Współpraca z operatorem jest obowiązkowa przy prefinansowaniu i przy najwyższym poziomie dofinansowania, a opcjonalna przy podwyższonym poziomie bez prefinansowania.
Kto jest operatorem programu Czyste Powietrze?
Funkcję operatorów pełnią gminy oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). Wykonawca prac ani doradca nie jest operatorem, chyba że formalnie pełni taką rolę w systemie programu.
Ile wynosi zaliczka w ramach prefinansowania?
W ramach jednej umowy z wykonawcą do 35% dotacji przypadającej na zakres tej umowy, a suma wszystkich zaliczek nie może przekroczyć 35% maksymalnej kwoty dotacji z wniosku.
Ile czasu jest na wykonanie prac objętych zaliczką?
Od 20 lipca 2026 r. termin realizacji prac objętych zaliczką wynosi 180 dni (wcześniej 120 dni).
Źródła
- Skorzystaj z programu Czyste Powietrze — gov.pl (aktualizacja 16.09.2026)
- Zmiany w programie Czyste Powietrze od 20 lipca — NFOŚiGW (13.07.2026)
- Program Priorytetowy „Czyste Powietrze” — dokumenty obowiązujące (NFOŚiGW)
Czytaj dalej: Czyste Powietrze a 3 lata własności · Co można dofinansować z Czystego Powietrza · Dotacje i termomodernizacja · Czyste Powietrze — kwalifikacja
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje zasady programu Czyste Powietrze obowiązujące od 20 lipca 2026 r. Wiążące są dokumenty programu oraz decyzja właściwego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska (WFOŚiGW). Łukasz Ziemiański nie jest operatorem programu.