- Na Podkarpaciu obowiązuje uchwała Sejmiku nr LII/869/18 z 23 kwietnia 2018 r. (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2018 r. poz. 2498), w mocy od 2 czerwca 2018 r. Nie znaleźliśmy uchwały zmieniającej jej terminy.
- Od 1 stycznia 2026 r. nie wolno używać żadnego kotła pozaklasowego (bez klasy albo bez tabliczki znamionowej) na węgiel lub drewno.
- Kotły 3. i 4. klasy według normy PN-EN 303-5:2012 można używać do 31 grudnia 2027 r. Od 1 stycznia 2028 r. dopuszczone są tylko kotły spełniające ekoprojekt oraz kotły 5. klasy zainstalowane przed 2020 r.
- Kominki, piece kaflowe i kozy muszą od 1 stycznia 2023 r. spełniać wymagania ekoprojektu albo mieć urządzenie redukujące emisję pyłu.
- Kontroluje gmina (wójt, burmistrz, prezydent miasta albo upoważnieni pracownicy urzędu lub strażnicy gminni). Za naruszenie grozi mandat do 500 zł (do 1000 zł przy kilku wykroczeniach) albo grzywna do 5000 zł z wyroku sądu.
Jaka uchwała obowiązuje na Podkarpaciu
Na całym obszarze województwa podkarpackiego obowiązuje uchwała nr LII/869/18 Sejmiku Województwa Podkarpackiego z 23 kwietnia 2018 r. w sprawie wprowadzenia ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Opublikowano ją w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z 18 maja 2018 r., poz. 2498. Weszła w życie 2 czerwca 2018 r.
Uchwała dotyczy każdego, kto korzysta z kotła, kominka lub pieca na paliwo stałe — w mieście i na wsi, przez cały rok, nie tylko w sezonie grzewczym. Obowiązek ciąży na obecnym użytkowniku urządzenia, także wtedy, gdy nie jest właścicielem domu (np. najemca). Urząd Marszałkowski w prezentacji z 29 października 2025 r. przedstawiał ten sam harmonogram. Nie znaleźliśmy uchwały zmieniającej terminy, ale przed decyzją warto to potwierdzić w gminie albo w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego.
Kopciuchy do kiedy — terminy wymiany kotłów
Kotły pozaklasowe są na Podkarpaciu zakazane od 1 stycznia 2026 r., a kotły 3. i 4. klasy trzeba wymienić do 31 grudnia 2027 r. Pełny harmonogram dla kotłów kupionych przed wejściem uchwały w życie:
| Rodzaj kotła na paliwo stałe | Zakaz użytkowania od | Stan na listopad 2026 |
|---|---|---|
| Pozaklasowy, eksploatowany ponad 10 lat od produkcji albo bez tabliczki znamionowej | 1 stycznia 2022 r. | zakazany |
| Pozaklasowy, eksploatowany od 5 do 10 lat | 1 stycznia 2024 r. | zakazany |
| Pozaklasowy, eksploatowany poniżej 5 lat | 1 stycznia 2026 r. | zakazany |
| Klasa 3 lub 4 według PN-EN 303-5:2012 | 1 stycznia 2028 r. | dozwolony do 31.12.2027 r. |
| Klasa 5 zainstalowana przed 1 stycznia 2020 r. | bez terminu | dozwolony |
| Kocioł spełniający wymagania ekoprojektu (rozporządzenie UE 2015/1189) | bez terminu | dozwolony |
Źródło: § 4 i § 8 uchwały nr LII/869/18 (Dz. Urz. Woj. Podk. 2018 poz. 2498); prezentacja Departamentu Ochrony Środowiska UMWP, WFOŚiGW w Rzeszowie, 29.10.2025 r.
Okresy przejściowe dotyczą tylko kotłów kupionych przed 2 czerwca 2018 r. Kocioł zamontowany później musiał od początku spełniać co najmniej 5. klasę (do końca 2019 r.), a od 1 stycznia 2020 r. — wymagania ekoprojektu. Jeśli więc ktoś po 2018 r. postawił kocioł 3. albo 4. klasy, nie korzysta z terminu 2028.
Jak sprawdzić klasę? Szukaj tabliczki znamionowej na kotle i świadectwa badań z akredytowanego laboratorium. Brak tabliczki oznacza w praktyce kocioł pozaklasowy.
Uchwała antysmogowa podkarpackie — kominki
Od 1 stycznia 2023 r. kominek, piec kaflowy, koza czy kuchnia węglowa mogą być używane tylko wtedy, gdy spełniają wymagania ekoprojektu dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń (rozporządzenie UE 2015/1185) albo mają zamontowane urządzenie redukujące emisję pyłu do poziomu z tego rozporządzenia. Dotyczy to także kominka używanego okazjonalnie, „dla klimatu”.
- Dowód przy kontroli: instrukcja dla instalatorów i użytkowników, w której producent potwierdza spełnienie wymagań ekoprojektu.
- Stary kominek bez dokumentów: można go zostawić jako element wystroju, ale nie wolno w nim palić. Przy Czystym Powietrzu stary kominek lub piec kaflowy musi być trwale odłączony od komina, co potwierdza protokół kominiarski.
- Czyste Powietrze a kominek rekreacyjny: w domu objętym dotacją kominek, który zostaje w użyciu, musi spełniać ekoprojekt.
Czego nie wolno spalać
Od 2 czerwca 2018 r. w każdym kotle, kominku i piecu zakazane są:
- węgiel brunatny i paliwa z niego produkowane,
- muły i flotokoncentraty węglowe oraz mieszanki z ich udziałem,
- paliwa o uziarnieniu poniżej 5 mm i zawartości popiołu powyżej 12%,
- biomasa stała (np. drewno) o wilgotności powyżej 20%.
Uchwała nie zakazuje palenia dobrej jakości węglem ani suchym drewnem w dopuszczonym kotle. Spalanie śmieci jest zakazane osobno — ustawą o odpadach.
Kto kontroluje i jakie są kary
Kontrolę u osób fizycznych prowadzi wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Może upoważnić do niej pracowników urzędu lub straż miejską czy gminną. Urząd Marszałkowski podkreśla, że kontrole są w pierwszej kolejności informacyjne, ale w gminach z projektu LIFE „Podkarpackie — żyj i oddychaj” doradcy gminni przeprowadzili już ponad 4 tys. kontroli palenisk (4 291 według prezentacji z 29.10.2025 r.).
Kary wynikają z art. 334 Prawa ochrony środowiska: kto nie przestrzega zakazów uchwały, podlega grzywnie. Według Kodeksu wykroczeń grzywna wynosi od 20 do 5000 zł. W postępowaniu mandatowym mandat to do 500 zł, a przy zbiegu kilku wykroczeń do 1000 zł. Sprawa może też trafić do sądu. Mandat nie zwalnia z obowiązku wymiany kotła.
Pamiętaj też o deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB): po uruchomieniu nowego źródła ciepła składa się ją w ciągu 14 dni.
Jak sfinansować wymianę — Czyste Powietrze
Najczęściej wymianę kopciucha finansuje się z programu Czyste Powietrze. Od 20 lipca 2026 r. program dofinansowuje m.in. pompy ciepła, podłączenie do sieci ciepłowniczej oraz kotły na pellet i kotły zgazowujące drewno o podwyższonym standardzie z listy ZUM — do 40%, 70% lub 100% kosztów kwalifikowanych, zależnie od dochodu. Dotacji nie dostaniesz na nowy kocioł węglowy ani gazowy.
Ważne dla osób z kotłem 3. lub 4. klasy: program traktuje go jako nieefektywne źródło ciepła, więc wymianę można dofinansować. Do końca 2027 r. zostało ok. 13 miesięcy. Na realizację przedsięwzięcia program daje do 24 miesięcy od złożenia wniosku, ale audyt energetyczny, wybór wykonawcy i decyzja funduszu też zajmują czas. Lepiej zacząć teraz niż w sezonie 2027/2028.
Szczegóły: co można dofinansować z Czystego Powietrza i ile zostaje do zapłaty po dotacji. Lokalne punkty pomocy opisaliśmy dla Krosna, Rzeszowa oraz Jasła i Sanoka.
Masz kocioł 3. lub 4. klasy albo stary kominek? Co dalej
Jeśli Twój kocioł nie ma tabliczki, jest pozaklasowy albo ma 3. lub 4. klasę, wymiana jest tylko kwestią czasu — a dotacja może pokryć dużą część kosztów. Łukasz Ziemiański pomaga właścicielom domów na Podkarpaciu i Lubelszczyźnie (Rzeszów, Krosno, Jasło, Sanok, Przemyśl i okolice): sprawdza kwalifikację do programu, dokumenty własności, poziom dofinansowania i zakres wynikający z audytu, a potem przygotowuje wniosek razem z wykonawcą.
Przy realizacji z Łukaszem nie czekasz na zaliczkę (prefinansowanie) z funduszu. Prace ruszają po decyzji wojewódzkiego funduszu (WFOŚiGW) o przyznaniu dotacji. Po Twojej stronie zostaje VAT i ewentualna różnica między kosztem prac a kwotą dotacji. O przyznaniu dotacji zawsze decyduje WFOŚiGW.
Zacznij od bezpłatnego formularza kwalifikacji albo policz orientacyjną dotację w kalkulatorze Czystego Powietrza.
Wstępna kwalifikacja jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje. Przy realizacji nie czekasz na zaliczkę z funduszu: prace ruszają po decyzji WFOŚiGW o przyznaniu dotacji, a Ty płacisz tylko VAT i ewentualną różnicę między kosztem prac a dotacją. Podkarpackie i Lubelskie.
Pytania i odpowiedzi
Do kiedy na Podkarpaciu można palić w kopciuchu?
Kotły pozaklasowe są zakazane od 1 stycznia 2026 r. Kotły 3. i 4. klasy według normy PN-EN 303-5:2012 można używać do 31 grudnia 2027 r. Wynika to z uchwały nr LII/869/18 Sejmiku Województwa Podkarpackiego.
Czy kocioł 5. klasy trzeba wymienić?
Nie, jeśli został zainstalowany przed 1 stycznia 2020 r. Urząd Marszałkowski wskazuje, że taki kocioł można eksploatować bezterminowo. Kotły montowane od 2020 r. muszą spełniać wymagania ekoprojektu.
Czy na Podkarpaciu można palić w kominku?
Tak, ale od 1 stycznia 2023 r. tylko w kominku spełniającym wymagania ekoprojektu albo wyposażonym w urządzenie redukujące emisję pyłu, i tylko suchym drewnem o wilgotności do 20%.
Ile wynosi kara za kopciucha na Podkarpaciu?
Mandat do 500 zł (do 1000 zł przy kilku wykroczeniach) albo grzywna od 20 do 5000 zł orzeczona przez sąd. Podstawą jest art. 334 Prawa ochrony środowiska.
Kto kontroluje piece na Podkarpaciu?
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta, który może upoważnić pracowników urzędu lub straż miejską lub gminną. Mandat może nałożyć m.in. Policja. Sprawa może też trafić do sądu.
Źródła
- Uchwała nr LII/869/18 Sejmiku Województwa Podkarpackiego — Dz. Urz. Woj. Podk. 2018 poz. 2498
- Uchwała antysmogowa — prezentacja Departamentu Ochrony Środowiska UMWP (WFOŚiGW w Rzeszowie, 29.10.2025)
- Program Priorytetowy „Czyste Powietrze” — dokumenty obowiązujące (NFOŚiGW)
Czytaj dalej: Co można dofinansować z Czystego Powietrza · Czyste Powietrze Krosno · Dotacje i termomodernizacja · Czyste Powietrze — kwalifikacja
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje zasady programu Czyste Powietrze obowiązujące od 20 lipca 2026 r. Wiążące są dokumenty programu oraz decyzja właściwego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska (WFOŚiGW). Łukasz Ziemiański nie jest operatorem programu.