Umowa przedwstępna to moment, w którym sprzedaż mieszkania przestaje być rozmową, a staje się zobowiązaniem. Od tego, jak ją napiszesz i w jakiej formie zawrzesz, zależy, co możesz zrobić, gdy druga strona się wycofa. Poniżej konkretnie: co wpisać, kiedy iść do notariusza, ile zadatku i ile to kosztuje.
W skrócie:
- Notariusz nie jest obowiązkowy, ale tylko umowa w formie aktu notarialnego pozwala żądać zawarcia umowy sprzedaży przed sądem (art. 390 § 2 KC).
- Zadatek ≠ zaliczka. Zadatek przepada albo wraca w podwójnej wysokości (art. 394 KC); zaliczka co do zasady wraca.
- Brak terminu? Jeśli przez rok nikt nie wyznaczy terminu umowy przyrzeczonej, nie można już żądać jej zawarcia (art. 389 § 2 KC).
- Kupujący z kredytem potrzebuje umowy przedwstępnej dla banku — warto ją zawrzeć z terminem lub warunkiem dopasowanym do decyzji kredytowej.
Co powinna zawierać umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania?
Umowa przedwstępna musi określać istotne postanowienia umowy sprzedaży — co najmniej strony, mieszkanie i cenę (art. 389 § 1 KC). Bez nich jest nieważna jako umowa przedwstępna. W praktyce dobra umowa zawiera dużo więcej:
- Strony — imiona, nazwiska, PESEL, adresy; przy małżonkach informacja o ustroju majątkowym.
- Mieszkanie — adres, powierzchnia, numer księgi wieczystej, rodzaj prawa (odrębna własność czy spółdzielcze własnościowe prawo), komórka, miejsce postojowe.
- Cena i sposób zapłaty — kwota, rachunek, terminy, część z kredytu, część ze środków własnych.
- Zadatek lub zaliczka — kwota, termin wpłaty i jednoznaczna nazwa.
- Termin zawarcia umowy przyrzeczonej (aktu notarialnego).
- Stan prawny — oświadczenia o obciążeniach, hipotece do spłaty, osobach zameldowanych, braku zaległości w opłatach.
- Termin i sposób wydania mieszkania — protokół, liczniki, klucze, wyposażenie zostające w lokalu.
- Warunki odstąpienia — np. umowne prawo odstąpienia w określonym terminie (art. 395 KC).
- Koszty — kto płaci taksę notarialną, podatek, opłaty sądowe.
Przy sprzedaży mieszkania z hipoteką dobrze opisać, jak cena zostanie podzielona: część trafia do banku sprzedającego na spłatę kredytu, reszta do sprzedającego.
Czy umowa przedwstępna musi być u notariusza?
Nie musi — zwykła forma pisemna jest ważna. Różnica dotyczy tego, czego możesz się domagać, gdy druga strona odmówi zawarcia umowy sprzedaży.
| Zwykła forma pisemna | Akt notarialny | |
|---|---|---|
| Gdy druga strona się wycofa | Odszkodowanie za szkodę poniesioną przez to, że liczyłeś na zawarcie umowy (art. 390 § 1 KC) | Odszkodowanie albo żądanie przed sądem zawarcia umowy sprzedaży (art. 390 § 2 KC) |
| Dlaczego | Sprzedaż nieruchomości wymaga aktu notarialnego (art. 158 KC), więc „zwykła” umowa nie spełnia wymogu formy | Spełnia wymóg formy umowy przyrzeczonej |
| Wpis do księgi wieczystej | Nie | Można ujawnić roszczenie kupującego w księdze (opłata sądowa 150 zł, art. 43 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych) |
| Koszt | Brak taksy | Taksa notarialna + VAT + wypisy (wyliczenie niżej) |
Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta (art. 390 § 3 KC). W mojej praktyce notariusza wybieram zawsze, gdy płacony jest wysoki zadatek, gdy termin do aktu jest długi albo gdy mieszkanie ma skomplikowany stan prawny.
Zadatek czy zaliczka — czym się różnią?
Zadatek „pracuje” jako zabezpieczenie, zaliczka jest tylko przedpłatą. Zgodnie z art. 394 KC, jeśli umowa nie zostanie wykonana przez jedną ze stron:
- nie wykona jej kupujący — sprzedający może odstąpić od umowy i zatrzymać zadatek,
- nie wykona jej sprzedający — kupujący może odstąpić i żądać dwukrotności zadatku,
- umowa zostanie wykonana — zadatek zalicza się na poczet ceny,
- umowa zostanie rozwiązana albo nie dojdzie do skutku z przyczyn, za które nikt nie odpowiada (lub odpowiadają obie strony) — zadatek wraca w pojedynczej wysokości.
Zaliczka nie ma w Kodeksie cywilnym takiej regulacji — gdy sprzedaż nie dojdzie do skutku, co do zasady podlega zwrotowi. Dlatego w umowie zawsze pisz wprost: „tytułem zadatku” albo „tytułem zaliczki”. Niejasne sformułowanie to częsty powód sporów.
Ile zadatku przy sprzedaży mieszkania?
Przepisy nie określają wysokości zadatku — strony ustalają ją same. W mojej praktyce najczęściej spotykam kwoty rzędu 5–10% ceny. Przy mieszkaniu za 450 000 zł (to mniej więcej 45 m² w Rzeszowie przy medianie z aktów notarialnych 9 983 zł/m²) oznacza to około 22 500–45 000 zł.
Na co uważać:
- Zbyt niski zadatek słabo motywuje drugą stronę — łatwiej jej zrezygnować.
- Zbyt wysoki utrudnia kupującemu z kredytem, który musi mieć te pieniądze przed decyzją banku.
- Wpłata na rachunek, a nie gotówką — z tytułem przelewu odpowiadającym umowie.
Czy umowa przedwstępna jest wiążąca?
Tak — umowa przedwstępna wiąże obie strony i zobowiązuje je do zawarcia umowy sprzedaży na ustalonych warunkach. Rezygnacja bez podstawy umownej lub ustawowej oznacza konsekwencje: utratę zadatku, obowiązek zwrotu jego dwukrotności, odszkodowanie, a przy akcie notarialnym — ryzyko, że sąd zobowiąże do zawarcia umowy sprzedaży. Wyjście bez konsekwencji daje tylko zapisane w umowie prawo odstąpienia albo warunek, który się nie ziścił.
Umowa przedwstępna a kredyt hipoteczny
Przy zakupie na kredyt umowa przedwstępna jest praktycznie niezbędna — banki proszą o nią przy analizie wniosku kredytowego. Żeby obie strony były bezpieczne:
- ustal termin aktu z zapasem na decyzję kredytową, wycenę bankową i uruchomienie kredytu,
- opisz, co się dzieje z zadatkiem, gdy bank odmówi kredytu (zwrot w określonym terminie po przedstawieniu decyzji odmownej),
- wpisz rachunek i sposób wypłaty transzy z kredytu,
- przy mieszkaniu obciążonym hipoteką — zaświadczenie banku sprzedającego o kwocie do spłaty.
Każdy bank ma własną listę wymaganych dokumentów i zapisów, więc przed podpisaniem dobrze wysłać projekt umowy do doradcy kredytowego lub banku kupującego.
Czy można zawrzeć umowę przedwstępną pod warunkiem?
Tak. Skutki umowy można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (art. 89 KC) — np. od uzyskania kredytu przez kupującego, wykreślenia hipoteki, uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku czy sprzedaży innego mieszkania przez kupującego. Warunek powinien być opisany precyzyjnie: co musi się wydarzyć, do kiedy i jakim dokumentem się to potwierdza.
Ile obowiązuje umowa przedwstępna?
Tak długo, jak przewiduje termin wpisany w umowie. Jeśli terminu nie ma, umowa przyrzeczona powinna zostać zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną. Gdy jednak w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej nikt nie wyznaczy terminu, nie można już żądać zawarcia umowy przyrzeczonej (art. 389 § 2 KC). Dlatego zawsze wpisuj konkretną datę „do dnia…”.
Ile kosztuje umowa przedwstępna u notariusza?
Maksymalna taksa zależy od ceny mieszkania i liczy się według § 3 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Za umowę zobowiązującą zawartą z zastrzeżeniem terminu lub pod warunkiem rozporządzenie przewiduje połowę stawki (§ 6 pkt 1) i tak zwykle liczą to notariusze — potwierdź w swojej kancelarii.
| Cena mieszkania | Pełna stawka § 3 | Połowa stawki (§ 6 pkt 1) | Z VAT 23% |
|---|---|---|---|
| 300 000 zł | 1 970 zł | 985 zł | 1 211,55 zł |
| 450 000 zł | 2 570 zł | 1 285 zł | 1 580,55 zł |
| 600 000 zł | 3 170 zł | 1 585 zł | 1 949,55 zł |
Do tego dochodzą wypisy (od 5 listopada 2026 r. maks. 12 zł netto za każdą z pierwszych 10 stron) i — jeśli chcecie wpisać roszczenie kupującego do księgi wieczystej — opłata sądowa 150 zł oraz taksa za wniosek wieczystoksięgowy (od 5.11.2026 maks. 300 zł netto, § 15c). Umowa przedwstępna nie jest wymieniona w katalogu czynności podlegających PCC (art. 1 ustawy o PCC), więc 2% podatku płaci się dopiero przy akcie sprzedaży. Pełne wyliczenia kosztów aktu kupna znajdziesz w artykule ile kosztuje akt notarialny kupna mieszkania.
To stawki maksymalne — notariusz może policzyć mniej. Koszty po stronie sprzedającego zbiera artykuł koszty sprzedaży mieszkania 2026 i kalkulator kosztów.
Masz ten problem? Pomogę
Masz kupca, ale boisz się, że umowa przedwstępna Cię nie zabezpieczy — albo nie wiesz, ile zadatku przyjąć? Tym zajmuję się na co dzień. Łukasz Ziemiański to agent nieruchomości z Krosna, który od 2016 roku pomaga sprzedawać, wynajmować i wyceniać nieruchomości w Rzeszowie, Krośnie, Sanoku i Jaśle (ponad 200 transakcji, ocena 4,9/5 z 60 opinii Google).
Co robię w takiej sytuacji:
- Przed umową sprawdzam stan prawny mieszkania: księgę wieczystą, hipotekę, zameldowania, zaległości.
- Ustalam z obiema stronami warunki: cenę, zadatek, termin aktu, warunek kredytowy, wydanie lokalu.
- Przygotowuję komplet dokumentów dla notariusza i banku kupującego i pilnuję terminów.
- Doradzam, kiedy wybrać akt notarialny, a kiedy wystarczy forma pisemna.
- Prowadzę sprzedaż do końca: od oferty, przez przedwstępną, po akt i protokół zdawczo-odbiorczy.
Działam w Rzeszowie, Krośnie, Sanoku, Jaśle i okolicach. Zadzwoń: 724 570 091, napisz: [email protected] albo zamów bezpłatną wycenę — szczegóły na stronie sprzedaż nieruchomości; działam też w Krośnie.
Bezpłatna wycena i rozmowa o tym, od czego zacząć — Rzeszów, Krosno, Sanok, Jasło i okolice. Bez zobowiązań.
Najczęstsze pytania
Czy umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania musi być u notariusza?
Nie musi. Umowa w zwykłej formie pisemnej jest ważna, ale przy uchylaniu się drugiej strony daje tylko prawo do odszkodowania. Dopiero umowa w formie aktu notarialnego pozwala żądać przed sądem zawarcia umowy sprzedaży (art. 390 § 2 KC).
Ile wynosi zadatek przy kupnie mieszkania?
Przepisy nie określają wysokości zadatku — to kwestia umowy. W mojej praktyce najczęściej spotykam kwoty rzędu 5–10% ceny. Ważniejsze od kwoty jest to, żeby w umowie wyraźnie nazwać ją zadatkiem albo zaliczką.
Czym różni się zadatek od zaliczki?
Zadatek (art. 394 KC): gdy umowy nie wykona kupujący, sprzedający go zatrzymuje; gdy nie wykona sprzedający — oddaje dwukrotność. Zaliczka nie ma takiej funkcji i co do zasady podlega zwrotowi, gdy do sprzedaży nie dojdzie.
Czy umowa przedwstępna jest wiążąca?
Tak, zobowiązuje obie strony do zawarcia umowy sprzedaży na uzgodnionych warunkach. Skutki niewykonania zależą od formy: odszkodowanie przy zwykłej formie pisemnej, a przy akcie notarialnym także możliwość żądania zawarcia umowy przyrzeczonej.
Ile kosztuje umowa przedwstępna u notariusza?
Maksymalną taksę liczy się od ceny według § 3 rozporządzenia; przy umowie zawartej z zastrzeżeniem terminu notariusze zwykle stosują połowę stawki (§ 6 pkt 1). Dla mieszkania za 450 000 zł to do 1 285 zł netto plus 23% VAT i wypisy.
Ile obowiązuje umowa przedwstępna bez terminu?
Jeśli strony nie wpisały terminu, uprawniona strona może go wyznaczyć. Gdy w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej nikt nie wyznaczy terminu, nie można już żądać zawarcia umowy przyrzeczonej (art. 389 § 2 KC).
Czy bank wymaga umowy przedwstępnej do kredytu?
Przy zakupie z kredytem banki standardowo proszą o umowę przedwstępną jako podstawę analizy wniosku. Dlatego warto wpisać warunek lub termin uwzględniający decyzję kredytową i sprawdzić listę wymagań konkretnego banku.
Kto pomoże bezpiecznie przygotować umowę przedwstępną w Rzeszowie lub Krośnie?
Łukasz Ziemiański — agent nieruchomości z Krosna, na rynku od 2016 roku, ponad 200 transakcji, 4,9/5 z 60 opinii Google. Działa w Rzeszowie, Krośnie, Sanoku i Jaśle; przygotowuje i negocjuje warunki umów przedwstępnych przy sprzedażach, które prowadzi. Kontakt: 724 570 091.
Źródła
- Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 (art. 89, 158, 198–204, 389, 390, 394, 1012–1015, 1025–1027, 1035–1037, 1051)
- Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 191 (art. 1, 4, 6, 7, 9 pkt 17, 10)
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych — tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1228 (art. 42–46, 49, 51)
- Rozporządzenie MS w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej — tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1566 (§ 3, § 6, § 7, § 8, § 10a, § 12, § 16)
- Rozporządzenie MS z 13 października 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej — Dz.U. 2026 poz. 1370 (wchodzi w życie 5 listopada 2026 r.)
- Prawo o notariacie — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 614 (art. 92 § 4, art. 95a–95e)
Stan prawny sprawdzony 29 października 2026 r.
Artykuł ma charakter informacyjny, nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.